Ekonomi uzmanı Alaattin Aktaş, Türkiye’nin iç borçlanma dinamikleri ve Maliye Bakanlığı’nın içinde bulunduğu “borç çevirme” döngüsünü ele aldığı son yazısında çarpıcı verileri paylaştı. Aktaş, Türkiye’nin bütçe dengesini sağlayamadığı için her borç ödemesinin yeni bir borçlanma ihtiyacını doğurduğunu vurguladı.
**BORÇ ÇEVİRME ORANI TEHLİKE ÇANLARI ÇALIYOR**
Aktaş, Maliye Bakanlığı’nın borçlanma verilerini klasik hesaplamalarla gizlediğine dikkat çekti. Bu yılın ilk çeyreğinde, gözler önüne serilen tablo oldukça çarpıcı: “Kağıt üzerinde borç çevirme oranı %81 olarak görünse de, bütçeden yapılan faiz ödemeleri göz önüne alındığında gerçek durum farklı. Bu yılın ilk çeyreğinde 918,4 milyar lira anapara ödemesi gerçekleşebilmesi için 1 trilyon 363,7 milyar lira borç alındı. Bu da gerçek borç çevirme oranının %148 olduğunu gösteriyor. Bütçe gelirleri giderleri karşılamadığı için anapara ödemesinden daha fazla borç alınıyor; bu durum, ya vergi gelirlerinin yetersiz olmasından ya da harcamaların aşırı olmasından kaynaklanıyor.”
**BORÇ AZALIYOR MU?**
Son 15 yılın ilk çeyrek verilerini inceleyen Aktaş, mevcut sistemde borcun azalmasının mümkün olmadığını belirtti. Türk lirasının değer kaybı nedeniyle iç borç ödeme ve borçlanma tutarlarının dolar bazında da rekor seviyelere ulaştığını vurguladı. Bakanlığın harcama odaklı yaklaşımı, toplanan vergilerin faiz ve anapara ödemelerine yetmemesine yol açıyor. Bu döngü, “Borç al, harca, öde; sonra daha fazla borç al” şeklinde tanımlanmakta ve sonuç olarak faiz yükünün giderek artmasına neden olmaktadır.
**ÇÖZÜM SİYASİ İHTİYAÇLARDA**
Aktaş, bu durumdan kurtulmanın “kağıt üstünde” basit göründüğünü ancak uygulamada iki temel şart gerektiğini ifade etti: Öncelikle, vergi alınmayan kesimlerin sisteme dahil edilerek gelirin artırılması; ikincisi ise gereksiz harcamaların belirlenip, bütçe dengesinin sağlanması. Ancak bu değişikliklerin yapılamamasının sebebinin teknik yetersizlikten çok, “siyasi tercihler” olduğunu belirten Aktaş, harcama alışkanlıklarından vazgeçilmediği sürece düşük faizle borçlanmanın ve borç yükünden kurtulmanın zor olacağını vurguladı.
